
Joylar • 24 Dekabr, 2025
Avtomobilsiz sayohat qilish qulay bo‘lgan 10 shahar
Tobora ko‘proq sayohatchilar chet elda mashina ijarasi olishdan ongli ravishda voz kechmoqda: tirbandliklar vaqtni yeydi, markazdagi avtoturargoh mehmonxona xonasi kabi qimmat, benzin va sug‘urta esa sayohat xarajatlarini osongina ikki baravar ko‘paytiradi. Bunga chap tomonlama harakat, notanish yo‘l belgilari va "Kechqurun mashinani qayerga qo‘yaman?" degan doimiy savol qo‘shiladi. Yaxshi yangilik shuki, avtomobilsiz nafaqat yashash mumkin, balki yashash kerak bo‘lgan shaharlar bor: hamma narsa yaqin, transport doimiy va arzon, asosiy diqqatga sazovor joylar esa yoningizda. Centrum Air shunday o‘nta joyni tanladiki, u yerda siz eng ko‘p taassurot va eng kam stress olasiz - va avtomobil haydash zarurligini sira eslamaysiz.
1. Seul

Seul 10 million aholiga ega megapolis bo‘lib, uning metrosi tezligi, tozaligi va qamrovi bo‘yicha dunyodagi eng yaxshilaridan biri hisoblanadi. Bu yerda 23 ta liniya bor, hatto kechasi ham har 2-3 daqiqada poyezdlar qatnaydi, ko‘plab bekatlarda qishda o‘rindiqlarni isitish va poyezd kelishini soniyasigacha ko‘rsatuvchi ekranlar mavjud. Shahar shunday loyihalashtirilganki, asosiy turistik hududlar bir-biridan 30-40 daqiqalik masofada joylashgan. Tungi hayot, xarid qilish va ko‘cha ovqatlari piyodalar uchun mo‘ljallangan hududlarda jamlangan.
Nimalarni ko‘rish mumkin:
- Kenbokkun saroylari → Chxandokkun → Chxangengun - piyoda yoki 1-2 metro bekati
- Mendon tumani va Namdamun bozori - City Hall bekatidan 10 daqiqa piyoda
- Honde va Itevon - bitta metro liniyasi yoki yorqin ko‘chalar bo‘ylab 40 daqiqalik sayr
- N Seoul Tower minorasi - Mendon bekatidan to‘g‘ridan-to‘g‘ri 5-avtobus yoki kanat yo‘li
- Kvanchjan bozori va Xan daryosi - soatbay haq to‘lanadigan Ttareungi velosipedi
Sayyohlar, shuningdek, hisoblagichli taksidan foydalanishlari yoki aeroport yoki metro bekatlarida T-money chiptasini sotib olishlari mumkin. Bundan tashqari, velosiped stansiyalari shaharda har 300 metrda uchraydi, shuning uchun xohlovchilar shahar bo‘ylab kichik velosipedli sayohat uyushtirishlari mumkin. Sayyohlarning ta’kidlashicha, sayyohlik markazida avtomobilga deyarli ehtiyoj yo‘q: avtoturargoh qimmat, harakat juda zich, jamoat transporti esa shunchalik samarali ishlaydiki, eng yaxshi tanlov ekanligi aniq ko‘rinib turadi.
2. Istanbul

Istanbul Bosfor orqali ikki qismga bo‘linadi va aynan shu uni mashinasiz ideal shaharga aylantiradi: paromlar, tramvaylar va funikulyorlar hamma narsani almashtiradi. Shahar ko‘plab tarixiy hududlarni birlashtiradi va sayyohlik nuqtalarining aksariyati - Ayya Sofiya, Moviy masjid, Topkapi saroyi, Galata minorasi, Beyo‘g‘li tumani - bir-biriga yaqin yoki tramvay liniyalaridan piyoda masofada joylashgan. Sayyoh Istanbulda avtomobil harakatni tezlashtirmasligini, aksincha, ko‘pincha uni murakkablashtirishini tez anglaydi. Sultonaxmet tarixiy yarim oroli shunchalik ixchamki, barcha asosiy obyektlar 2 km radiusda joylashgan. Markazdagi tirbandliklar juda katta miqyosga yetadi va hatto mahalliy aholi ham mashinalarini shahar chetida qoldiradi. Mahalliy jamoat transporti soatdek ishlaydi, yo‘l haqi ham juda arzon.
Nimalarni ko‘rish mumkin:
- Ayya Sofiya → Moviy masjid → Ippodrom maydoni - 5-7 daqiqa
- Topkapi saroyi → arxeologiya muzeyi → Gulxona bog‘i - yana 10 daqiqa
- Katta bozor → ziravorlar bozori - T1 tramvayi, 2 bekat
- Taksim maydoni → Istiqlol ko‘chasi → Galata minorasi - 20 daqiqa pastga piyoda
- Osiyo tomoni (Kadikoy, Uskudar) - parom 15 daqiqa 12 liradan
Jamoat transportidan foydalanish uchun Istanbulkart yo‘l kartasi kerak bo‘ladi, ammo sayyoh faqat anonim qizil kartani (Anonim Kart) sotib olishi mumkin. Unga o‘tish paytida imtiyozli tariflar qo‘llanilmasa-da, yo‘l haqi baribir arzon bo‘ladi. Shuningdek, ma’lum miqdordagi yo‘llar uchun bir martalik elektron chiptalardan foydalanish mumkin. Istanbulkart va bir martalik yo‘l chiptalari Biletmatik avtomatlarida, shuningdek, metro, tramvay, parom bekatlari va bir qator avtobus to‘xtash joylaridagi kassalar va do‘konlarda sotiladi.
Metro tizimi shaharning katta qismini qamrab olgan va doimiy ravishda kengayib bormoqda, T1 tramvay liniyasi sayyohlar uchun eng qulaylaridan biri hisoblanadi va paromlar shaharga g‘ayrioddiy nuqtai nazarni taqdim etadi. Bundan tashqari, Istanbul, ayniqsa sayyohlik mahallalarida piyodalar uchun hududlarni faol rivojlantirmoqda. Bu til yoki yo‘nalishlarni bilmasdan ham shaharni o‘rganishni qulay qiladi.
3. Tel-Aviv

Tel-Aviv - bu 5 kilometrlik kurort shahar bo‘lib, u yerda barcha asosiy narsalar dengiz bo‘ylab joylashgan. Bu yerda an’anaviy ma’nodagi "eski shahar" yo‘q, lekin 14 km uzunlikdagi ajoyib qirg‘oq bo‘ylab soatlab sayr qilish mumkin. Shabbat paytida (juma kechqurunidan shanba kechqurunigacha) jamoat transporti deyarli ishlamaydi, lekin aynan shu paytda shahar butunlay piyodalar va velosipedchilar ixtiyoriga o‘tadi. Hatto mahalliy aholi ham hazillashib: "Tel-Avivda mashina faqat avtoturargohga borish uchun kerak", deyishadi.
Nimalarni tomosha qilish mumkin:
- Eski Yaffo → port → Neve-Tsedek → Rotshild xiyoboni
- Karmel bozori → Gordon plyaji → Rabin maydoni
- Tel-Aviv porti → Xa-Yarkon bog‘i → Florentin tumani (ko‘cha san’ati va barlar)
- Dizengof markazidan dengizgacha - aynan 12 daqiqa
Egged va Dan avtobuslari tunda yurib turadi, to‘lov Rav-Kav kartalari orqali amalga oshiriladi - sayyohlar Casponet terminallarida yoki avtobus va temir yo‘l bekatlarining kassalarida sotib olish orqali anonim kartani rasmiylashtirishlari mumkin. Bu yerda Lime va Bird elektr skuterlari hamda nisbatan arzon taksilar mavjud. Tel-Avivda sayyoh asosan "mehmonxona → plyaj → kafe → bar" tartibida yashaydi va bularning barchasi rulni bir marta ham burmasdan sodir bo‘ladi. Ko‘pgina sayyohlik hududlari bir-biri bilan qisqa yo‘llar orqali bog‘langan va ko‘chalar tabiiy mantiqiy yo‘nalishni shakllantiradi. Bu piyoda sayr qilish majburiy chora emas, balki makon bilan tanishishning asosiy va qulay usuli bo‘lgan shaharlardan biridir.
4. Bangkok

Bangkok 10 ballik tirbandliklar bilan qo‘rqitadi, lekin faqat o‘jarlik bilan mashina haydashga urinayotganlarni. Aslida, shaharda "tirbandliksiz" transportning uchta darajasi mavjud: BTS Skytrain yer usti metrosi, yer osti MRT va Chao Praye daryosidagi kemalar. Sayyoh uchun eng qiziqarli narsalar shu yo‘nalishlar bo‘ylab joylashgan. Bundan tashqari, hamyonbop taksilar va Grab xizmati mavjud. Skytrain yo‘nalishlari aholi zich joylashgan hududlardan o‘tadi, bu esa sayyohlarga tirbandliklardan qochish va vaqtni tejash imkonini beradi. Metro shaharning asosiy nuqtalarini bog‘laydi va qulay tezlikda ishlaydi.
Nimalarni tomosha qilish mumkin:
- Katta saroy → Vat Po → Vat Arun - daryo kemasi
- Kaosan ko‘chasi → Demokratiya chorrahasi - 15 daqiqa piyoda yoki 1 ta qayiq bekati
- Silom → Sukxumvit → Asok - BTS
- Chinatown → Chatuchak bozori (dam olish kunlari) - MRT + BTS
Jamoat transporti to‘lovlari bir martalik jetonlar yoki BTS Skytrain kassalarida xarid qilish mumkin bo‘lgan kontaktsiz karta - Rabbit Card yordamida amalga oshiriladi. Karta universal, chunki u bilan nafaqat jamoat transportida (ba’zi metro liniyalari va Airport Rail Link bundan mustasno), balki ba’zi do‘konlar, dorixonalar va restoranlarda ham to‘lash mumkin.
Sayyoh to‘xtash joyi yoki yo‘l topish haqida o‘ylashi shart emas - transport tizimi hatto Tailandga birinchi marta kelganlar uchun ham to‘liq, tushunarli va qulay. Ko‘plab hududlar, jumladan, savdo zonalari va ibodatxonalar bir-biriga yaqin joylashgan, shuning uchun piyoda sayr qilish sayohatning yoqimli qismiga aylanadi.
5. Dubay
Dunyodagi eng "avtomobillashgan" shaharda ham rulsiz bemalol yurish mumkin. Dubay metrosi to‘liq avtomatik bo‘lib, Gold Class vagonlari va alohida ayollar vagonlari mavjud. Qizil va yashil chiziqlar barcha asosiy nuqtalardan o‘tadi. Barcha yirik savdo markazlari konditsionerli o‘tish yo‘laklari va bevosita ichkaridagi metro bekatlari bilan bog‘langan. Tramvay shaharning biznes va sayyohlik qismlarini bog‘laydi, suv taksisi esa ko‘rfaz va kanallar bo‘ylab harakatlanish imkonini beradi. Nimalarni tomosha qilish mumkin: Dubayda taksi Yevropadagidan arzonroq, ammo tez-tez sayohat qilsangiz, xarajatlar baribir sezilarli darajada oshadi, shuning uchun NOL kartasini sotib olishingiz kerak. Sayyohlar uchun qizil (Red) bir martalik sayohatlar uchun mos keladi. Unda oldindan qatnovlar soni va zonada, qo‘shni zonada yoki undan uzoqroqda bosib o‘tilishi mumkin bo‘lgan masofa ko‘rsatiladi. Oldindan aytib bo‘ladigan jadval, yuqori darajadagi xizmat ko‘rsatish va qulay o‘tish joylari tufayli, hatto uzoq masofalar ham to‘siq bo‘lmaydi, chunki transport yuqori aniqlikda ishlaydi va deyarli butun shaharni qamrab oladi. Eski Tbilisi - MDH mamlakatlaridagi eng piyodabop shaharlardan biri. Shahar markazi ixcham joylashgan, ko‘plab mashhur sayyohlik hududlari yaqin, metro esa asosiy tumanlarni bog‘laydi. Ozodlik maydonidan Abanotubani oltingugurtli hammomlarigacha - shinam ko‘chalar bo‘ylab 15 daqiqalik yo‘l. Alohida afzallik - Rike bog‘idan to‘g‘ridan-to‘g‘ri osma yo‘l bo‘lib, u Narikala qal’asiga tezda ko‘tarilishga yordam beradi va shaharni yuqoridan ko‘rish imkonini beradi. Sololaki, Vake va Vera tumanlari - bu piyoda borish mumkin bo‘lgan yaxlit kafelar, sharob barlari va galereyalardir. Shaharda rivojlangan jamoat transporti mavjud, jumladan metro, avtobuslar, marshrutli taksiler va hatto funikulyor, to‘lovlar universal Metromoney kartasi orqali amalga oshiriladi. Shuningdek, Yandex Go, Bolt va Maxim kabi arzon va qulay taksi agregatorlari ham ishlab turibdi. Nimalarni tomosha qilish mumkin: Tbilisida hatto dangasa sayyoh ham mahalliy go‘zalliklardan bahramand bo‘lish uchun kuniga 15-20 ming qadam yo‘l bosadi. Shahar sayyohlik infratuzilmasini rivojlantirmoqda va harakatlarni tushunarli va xavfsiz qilmoqda. Sayyohlarning ta’kidlashicha, piyoda yurish ancha qulay. Sayohat sekin harakatlanish, kichik qahvaxonalarda to‘xtash va qadimiy mahallalar manzarasidan zavqlanish mumkin bo‘lganda sermazmun bo‘ladi. Moskva jamoat transportining zichligi va go‘zalligi bo‘yicha dunyoda yetakchilardan biri hisoblanadi. Metro tig‘iz vaqtlarda har 90 soniyada harakatlanadi va shaharning barcha muhim hududlarini bog‘laydi, uning zichligi esa hatto tig‘iz vaqtlarda ham tez yetib borish imkonini beradi. Mahalliy bekatlar haqiqiy san’at asarlari bo‘lib, ularga alohida ekskursiya uyushtirish lozim. MSK va MSD liniyalari Moskvaning chekka qismlarini bog‘laydi va sayohat vaqtini bir necha barobar qisqartiradi, halqa yo‘lini "yer usti metrosi"ga aylantiradi. Tramvay va avtobuslar umumiy tarmoqni to‘ldiradi, ko‘plab sayyohlik hududlari - Qizil maydon, Arbat, Zamoskvoreche esa piyodalarga mo‘ljallangan. Nimalarni tomosha qilish mumkin: Ayniqsa, velosipedlar, samokatlar va elektrosamokatlar shahar harakatchanligining muhim elementiga aylandi. Butun markaz bo‘ylab rivojlangan ijara tizimi mavjud, velosiped yo‘laklari va parklar bo‘ylab yo‘nalishlar sayohatni qulay va xavfsiz qiladi. Yirik servislarning elektrosamokatlari tirbandliklarni chetlab o‘tib, qisqa masofalarga tez harakatlanish imkonini beradi. Shu tufayli Moskva shahar harakatchanligining yuqori darajasini ishonch bilan saqlab qolmoqda va sayyohlarga avtomobilning ko‘plab muqobillarini taklif etmoqda. Sayyohlar uchun bu shahar bo‘ylab tez, qulay va shaxsiy transportga ega bo‘lmasdan harakatlanish imkoniyatini anglatadi. Yo‘l topish tizimi eng mayda tafsilotlargacha puxta o‘ylangan, ko‘rsatkichlar tushunarli, o‘tish joylari esa marshrutlarni minimal qiyinchiliklar bilan tuzish imkonini beradi. Tez almashinuvlar, yuqori sifatli infratuzilma va zich yo‘nalishlar tarmog‘i shahar bo‘ylab sayohatni oson va qulay qiladi. Male - dunyodagi eng kichik va eng zich poytaxt: 5,8 km² maydon va 200 000 aholi. Butun shaharni perimetri bo‘ylab 2-3 soatda piyoda aylanib chiqish mumkin, shuning uchun bu yerda murakkab yo‘l topish tizimida mo‘ljal olish yoki transport qidirishning hojati yo‘q: orol muhiti shoshilmasdan sayr qilishga va mahalliy aholining turmush tarzini kuzatishga undaydi. Mashinalar kam, tezlik 30 km/soatgacha cheklangan, avtoturargohlar deyarli yo‘q. Qo‘shimcha afzallik - rivojlangan suv transporti yo‘nalishlari: orollar o‘rtasida tezyurar qayiqlar, paromlar va xususiy qayiqlar qatnaydi, bu esa sayohatlarni tez va maroqli qiladi. Hulule aeroportidan poytaxtgacha qayiqda 10 daqiqada yetib borasiz. Nimalarni tomosha qilish mumkin: Maleda jismonan adashib qolish yoki kech qolish mumkin emas - hamma narsa yaqin. Shahar kichkina orolda joylashgan va bu yerdagi masofalar shunchalik qisqaki, har qanday harakatlanish bir necha daqiqani oladi. Ko‘chalar zich joylashgan, mahallalar ixcham, sayyohlik maskanlari - bozorlar, masjidlar, qirg‘oq bo‘yi, hukumat binolari yonma-yon joylashgan. Bu yerda mashina shunchaki kerak emas - uni qo‘yish uchun deyarli joy yo‘q. Guanchjou 15 million aholiga ega megapolis bo‘lib, u ko‘pincha sayyohlar tomonidan yetarlicha baholanmaydi. Biroq, jamoat transportining qulayligi bo‘yicha u Osiyoning eng yaxshi beshta shahri qatoriga bemalol kiradi. Bu yerda dunyodagi eng tarmoqlangan va zamonaviy metrolardan biri mavjud: 16 ta liniya (va yana qurilmoqda), har 2-3 daqiqada poyezdlar, konditsionerlar, inglizcha ko‘rsatkichlar va hatto USB-quvvatlagichlari bilan jihozlangan bekatlar. Barcha asosiy sayyohlik maskanlari metro bo‘ylab yoki bekatlardan 10-15 daqiqalik piyoda masofada joylashgan. Shahar shunday maxsus loyihalashtirilganki, tarixiy markaz, yangi tumanning osmono‘par binolari va orollar bir-biridan 30-40 daqiqalik radiusda, hech qanday tirbandliksiz joylashgan. Bir-biridan ancha uzoq masofada joylashgan tumanlar shunday bog‘langanki, yo‘l avtomobilda shaharning tig‘iz qatnoviga qaraganda kamroq vaqt oladi. Nimalarni tomosha qilish mumkin: Guanchjou metrosidan tashqari, soatbay haq to‘lanadigan Mobike/HelloBike velosipedlari va alohida yo‘lakli avtobuslarning rivojlangan tizimi mavjud bo‘lib, hatto tig‘iz vaqtlarda ham tez harakatlanish imkonini beradi. Sayyohlar uchun bu ayniqsa muhim - yo‘nalishlar batafsil rejalashtirilgan, bekatlar esa qulay va yaxshi jihozlangan. Shanxyaju kabi piyodalar uchun mo‘ljallangan hududlar sayr qilish, xarid qilish va dam olish uchun mo‘ljallangan bo‘lib, avtomobil umuman kerak bo‘lmaydigan muhitni yaratadi. Jamoat transportida yurish uchun Yang Cheng Tong smart-kartasi kerak bo‘ladi, u do‘konlarda (masalan, 7-Eleven), parklarda va avtoturargoh to‘lovlari uchun ham qabul qilinadi. Kartani Guanchjou metrosi xizmat ko‘rsatish markazlari (Customer Service Center), bekatlar yoki 7-Eleven do‘konlaridan xarid qilish mumkin. Boku – bu 15 kilometrlik Dengizbo‘yi xiyoboni bo‘lib, kechqurun butunlay piyodalar hududiga aylanadi. Eski shahar Icheri-Sheher to‘liq piyodalar uchun mo‘ljallangan, u yerga mashinalar kirmaydi. Alanga minoralari, Tog‘ bog‘i va Kristall zal – barchasi markazdan 4-5 km radiusda joylashgan. Shahar ixcham, mantiqan loyihalashtirilgan va metro bilan ajoyib bog‘langan: 3 ta liniya, qisqa vaqt oralig‘idagi poyezdlar va asosiy diqqatga sazovor joylar yaqinidagi bekatlar. Sayyohlik nuqtalarining aksariyati 10-20 daqiqalik piyoda yurish radiusida joylashgan, asosiy yo‘nalishlar esa Kaspiy qirg‘oqlari bo‘ylab o‘tadi, u yerda keng piyodalar hududlari tashkil etilgan. Nimalarni ko‘rish mumkin: Metrodan tashqari, keng tarmoqli avtobus tizimi, elektr samokatlar va velosiped ijarasi mavjud. To‘lov uchun metro bekatlarida va to‘xtash joylarida sotiladigan BakıKart kartasidan foydalaniladi. Shahar transportni faol modernizatsiya qilmoqda va navigatsiyani yaxshilamoqda: sxemalar tushunarli, yo‘nalishlar to‘g‘ri va harakatlanish ko‘p vaqt talab qilmaydi. Sayyohlar uchun bu murakkab yo‘l kesishmalarida mo‘ljal olishning kamroq zarurligini va shaharni shoshmasdan o‘rganish imkoniyatini anglatadi. Boku – yirik shahar avtomobilsiz ham qulay bo‘lib qolishining ajoyib namunasidir. Piyodalar hududlari, qulay ritm va zamonaviy yechimlar sayohatni oson va yoqimli qiladi. Xulosa Avtomobilsiz sayohat qilish murosa emas, balki yangi taassurotlarni ochadigan va sayohatni oson, moslashuvchan va mazmunli qiladigan ongli tanlovdir. Qulay jamoat transporti, piyodalar hududlari va velosiped infratuzilmasini rivojlantirgan shaharlar sayyohga eng muhimiga – muhit, yo‘nalishlar va mahalliy hayotning jonli ritmiga e’tibor qaratish imkonini beradi. Maqolada sanab o‘tilgan shaharlarda harakatlanish minimal vaqt oladi va transport mavjudligi barcha asosiy nuqtalarga ortiqcha xarajatlarsiz yetib borish imkonini beradi. Sayohatchi uchun bu bashorat qilingan byudjet, stressning yo‘qligi, tanlov erkinligi va yo‘l-yo‘lakay rejalarni o‘zgartirish imkoniyatini anglatadi. Yo‘nalishni to‘g‘ri tashkil etish bilan sayohat ham dinamik, ham xotirjam bo‘ladi: to‘xtash joylari, harakatlanish qoidalari yoki tirbandliklar haqida o‘ylashning hojati yo‘q. Bunday shaharlar shuni yaqqol ko‘rsatadiki, qulay harakatlanish avtomobilga bog‘liq emas – u qulay transport, tushunarli navigatsiya va puxta o‘ylangan shahar makonining uyg‘unligi bilan yaratiladi. Agar sayohatni rejalashtirayotgan va vaqtni iloji boricha samarali o‘tkazmoqchi bo‘lsangiz, shahar infratuzilmasining o‘zi sizning qulayligingiz uchun xizmat qiladigan yo‘nalishlarni ko‘rib chiqishingiz kerak.
6. Tbilisi

7. Moskva

8. Male

9. Guanchjou

10. Boku
